ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਪਰਜਨਯ ਨਾਮਕ ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ ਰਚਿਆ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਕੋਈ ਉੱਚੇ, ਕੋਈ ਨੀਵੇਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਚੇ: ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ। ਫਿਰ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਨਾਸਵੰਤ, ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ—ਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ—ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਜੀਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਭਾਵ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੈਵੀ ਕਿਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਖੇਤਰ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੰਜ ਹੋਰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰਚੇ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜਦ ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਜਿਸਦੇ ਤਿੰਨ ਖੋਪੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮੁੜ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਛੰਦਾਂ—ਗਾਯਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਜਗਤੀ—ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਹੀ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੁਚਿ, ਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਰੁਚਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਸਤੋਗੁਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਜੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਧਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤਿਅਦਭੁਤ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਰਧਾਂਗੀਨੀ ਵਜੋਂ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਰਚੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪ ਵਰਗੇ ਹੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਭ ਸੁਯੋਗੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਅਤੇ ਰੁਚਿ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ। ਰੁਚਿ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਦੱਖ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਅਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਸਮਾਨ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਕ੍ਰਤੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਵੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਦੈਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।