ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਧੇ, ਜੰਗਲੀ ਬੈਲ ਅਤੇ ਹਰਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਵਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਫਲ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਜੜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੌਦੀਆਂ ਜਨਮ ਲੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਪालतੂ ਜਾਨਵਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਜੰਗਲੀ। ਛੇਵਾਂ ਜਲ-ਜੀਵ ਸਨ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸਰਪ (ਰੈਪਟਾਈਲ) ਸਨ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ, ਬਾਂਦਰ ਸੱਤਵਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਇਹੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗ्नਿਟੋਮ ਯਜਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਦੱਖਣੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਤਸਾਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ; ਪੱਛਮੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵੈਰੂਪਿਆ ਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ; ਚੌਥੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਤੇ ਸਵੈਰਾਜਾ ਰਚੇ। ਇਹ ਸਭ ਰਚ ਕੇ, ਪਰਜਨਯ ਨਾਮਕ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਜਗਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ—ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ, ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਜੀਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਕਰਤਵ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਭਾਵ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵੈਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਅਜਨਮਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਵਾਪਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਤਵ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪੰਜ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜਦ ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਖੋਪੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਇਤਰੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਤੇ ਜਗਤੀ ਮੀਟਰਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਹੀ ਯਜਨ ਦਾ ਪਿਠਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰੁਚਿ, ਤੇ ਚਮਕ ਨੂੰ ਰੁਚਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਕ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ, ਰਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਨੇ ਰਾਗ ਤੇ ਸਤਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਸ ਨਾਲ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅਧਰਮਿਕ ਵਰਤਾਓ ਤੋਂ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ, ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।