ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ, ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਜੈਯ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਚੰਦਨੀ, ਰਾਤ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ—ਇਹ ਚਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਰਚੇ। moonlight ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਰਚੇ ਜੋ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀਏ," ਉਹ ਰਖ਼ਸ਼ਾ ਦੇ ਵਲ ਹੋਏ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਪਾਣੀਆਂ ਸੁੱਕਾ ਦੇਵਾਂਗੇ," ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਏ। "ਰਖ਼" ਦਾ ਅਰਥ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਹੈ; "ਰਖ਼ਸ਼ਾ" ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ "ਯਕਸ਼ਾ" ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵ, ਜਦੋਂ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰ। ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਸਵਭਾਵ ਕਰਕੇ "ਵਿਆਲ" ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਨੀਚਤਾ ਕਰਕੇ "ਅਹਿ" (ਸੱਪ) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਲੀਨਤਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਹੜਾ ਵਿਸ਼-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਗੰਧਰਵ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੀਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਵਾਕ (ਬੋਲੀ) ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ, ਛੰਦ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਰਚੇ। ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਅਵੀਸ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਧੇ, ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ ਅਤੇ ਹਿਰਨ ਜਨਮੇ। ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਫਲ-ਦਾਰ ਅਤੇ ਜੜ-ਦਾਰ ਪੌਦੇ ਰਚੇ। ਪਰ ਇਸ ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ—ਇਹ ਸੱਤ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਜੰਗਲੀ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ ਜਲ-ਜੀਵ ਹਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਰेंਗਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤਵਾਂ ਬਾਂਦਰ ਹੈ; ਇਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਹਨ। ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਰਚਿਆ। ਦੱਖਣੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਤਸਾਮਨ ਅਤੇ ਜੋ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਪੱਛਮੀ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਵੈਰੂਪਯ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਬਣਾਏ। ਚੌਥੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਭ ਅਤੇ ਸਵੈਰਾਜ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਸਭ ਰਚ ਕੇ, ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪਰਜਨਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ-ਨੀਵੀਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਜਨਮੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ—ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਰਚੇ। ਫਿਰ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ—ਅਚਲ ਅਤੇ ਚਲ ਜੀਵ—ਰਚੇ। ਇਹ ਜੀਵ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਬਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਉਸੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ। ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਭਾਵ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਖਰੀ ਅਸਤਿਤਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।