ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਲਯ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਡੋਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਦਿਸਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇੰਨੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਖੜੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭੂਲੋਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਲੋਕ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ—all ਇਹ ਰਚੇ ਗਏ। ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅਡੋਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਵਰਗ, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ—ਮੁਹੂਰਤ, ਲੱਠ, ਭਾਗ, ਘੰਟਾ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ—ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦਵਾਪਰ ਅਤੇ ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ, ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਤਪ-ਲੋਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਸਕਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਜਿਹੜਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ, ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਰਜੋ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘ੍ਰਿਹਸਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਦੋਹਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੀ ਚੱਕਰ ਤੋਂ, ਲਿੰਗ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਪੰਚ ਇੰਦ੍ਰੀਅ ਵਿਸ਼ੇ—ਧੁਨੀ ਆਦਿ—ਪੰਜ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੜੀਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਘੱਟ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਰਮ ਸੀ, ਨਾ ਅਧਰਮ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ ਸੀ, ਨਾ ਰੁਖਾਈ; ਇਹੀ ਸੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ।