ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਉਸ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਹਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲ ਮੁੜੇ, ਤਦ ਪਰਮ ਤੱਤ, ਜੋ ਮਹਤ (ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮਹਤ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਗੁਣਤਾ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੱਤਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ, ਉਹੀ ਇਸ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਲਪਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਗਤ — ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ — ਸਭ ਉਸਦੇ ਹੀ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਵਸਥਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕਲਪਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੰਡ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ ਤੱਤ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਸਤਿਤਵ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਿਛਲੇ ਕਲਪਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ — ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਸਮੁੰਦਰਾ ਵਿੱਚ, ਨਦੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ — ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਜੋ ਪਵਨ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਅਚਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠਾਇਆ। ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਲੋਕ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ — ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਏ। ਇਸ ਚੱਕਰ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਥਿਰ ਦੇਵਤੇ ਰਚੇ। ਉਸਨੇ ਸਵਰਗ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਬਣਾਏ। ਮੁਹੂਰਤ, ਦੰਡ, ਲਘੁ, ਘੜੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ, ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਦਿਨ — ਇਹ ਸਭ ਬਣਾਏ। ਜੋ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਖੁਦ, ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਣਾਏ। ਕ੍ਰਿਤਾ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦਵਾਪਰ, ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਰਚਿਆ। ਜੋ ਜੀਵ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ, ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਨਵੇਂ ਰਚਨਾ ਦੇ ਵੇਖਣ ਲਈ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਥਾਵਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੇ। ਕਰਮਾਂ, ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।