ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਹਾਂ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ—ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਨੌਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ) ਦਾ ਪੂਨਹ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੁਰੁਸ਼ (ਜੀਵ) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਸੁਭ ਅਵਤਾਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਚਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ, ਆਕੂਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਜੋੜੇ (ਮਰਦ-ਜਨਾਨੀ) ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ, ਸ਼ਬਦਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਧਰਮ, ਹਿੰਸਾ, ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੇ ਅਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਪ, ਸਤਿਆ ਦੀਆਂ ਸਚਾਈਆਂ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਵੈਰੀਤਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਉਸਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭੂਮੀ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ—ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਥੰਭ, ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈਆਂ ਵੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਟਾਪੂਆਂ, ਜੋ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਅੰਸ਼ਿਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ, ਸੰਧਿਆ, ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਦੀ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉਤਰੀ ਰਾਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਆਦਿ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਅਮੰਗਲਮਈ ਫਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘਟਾਇਆ, ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮੁਖੀਆਂ, ਸਰਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਣ ਅਤੇ ਘਟਣ, ਚੰਦ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਿਵਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਉਲਲੇਖਿਤ ਹਨ। ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਭਾਗ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਪ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਜੋ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਨੀਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਧਰਮ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤਾ, ਭੂਮੀ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੁੱਝੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਅਮੋਲ ਸਿਦਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।