ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ’ਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਤੀਬਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਭੀ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਸੜ ਕੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਸੂਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋਕ ਜਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਬਦਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਲ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ 'ਭਾ' ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਸਾਰ ਤੇ ਤੇਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸ਼ਰ' ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਸਮਝਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉੱਪਰੀ ਪਰਤ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁਰਖ, ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾ ਉਤਪਾਦਕ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਰੂਪ ਹੈ। ਸੋਨਿਆਂ ਅੰਡੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪੁਰਖ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਂ, ਸਰਵੋਚ ਬਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਫਿਰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਹੱਤ ਤੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸਰਵੋਚ ਤੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਾਲੀ ਗੁਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਵੀ ਜੋ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਤਵ ਆਦਿਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਿੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਕਲਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਗਟ ਤੇ ਅਪਰਗਟ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਅਵਸਥਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕਲਪ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਤੱਤ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਅਸਤਿਤਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਤਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵ, ਪਿਛਲੇ ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਨਦੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।