ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਸਦਾ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਝ ਐਸੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੇਲੇਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਬਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਲਪ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਪੌਦੇ ਤੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ, ਇਸ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਹਾੜ ਵੀ। ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਤੱਤ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਖਸ਼ਮ ਜੀਵ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਲੋਕ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਮੁੜ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਇੱਥੇ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਪੇਯਾ ਆਨੰਦਤ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਚਕ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗਲੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ—ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਚਕ੍ਰਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਵਰਾਹ ਕਲਪ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਕ੍ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਲੋਕ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ। ਜਦ ਕਲਪ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ-ਕਾਲ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਚਕ੍ਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਚਕ੍ਰ ਸੀ ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਰਧ-ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪਹਿਲਾ ਚਕ੍ਰ ਇਹੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆ। ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਹਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਚੌਰਾਸੀ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਚਲਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।