ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਹਨ—ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਤੱਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤਿਕ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਥੇ ਅਪਰਗਟ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅੰਤਰ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਤੱਤਾਂ 'ਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਢਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਕੁਦਰਤ ਜਾਂ ਮਾਇਆ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮੁਢਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਗਰੂਕ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ; ਉਹ ਜੋ ਅਕਲਪਨੀਆ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਗ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ—ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਹੀ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਥੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁਢਲਾ ਤੱਤ ਆਪ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਇਰਾਦੇ ਦੇ, ਚੇਤਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਦਰਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ, ਇਸ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੁੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਚੇਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਪੌਦੇ ਤੇ ਰੇੰਗਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਾਰੀ-ਬਾਰੀ, ਸੌ ਕਰਨੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੀਂਹ ਨਾ ਪੈਣ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪ, ਇਸ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਸ ਅਪਰਗਟ ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਥੇ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੁੰਨੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਪਹਾੜ ਵੀ। ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਤੱਤ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ; ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।