ਪੁਰਾਣਿਕ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੱਖ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਫਿਰ, ਸੱਤ ਮਨੋਜਾਤ ਸਪਤ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਲੇਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਮਨਵੰਤਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਆਏ। ਵਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲਏ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ। ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿਕ, ਇਹ ਅੱਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਉੱਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਸੰਪੂਰਨ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਰਿਗਵੇਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਯਜਨ ਲਈ, ਸੂਕਤਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਦਿ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਸਾਥੀ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉਹ ਦੋ-ਸਰੀਰ ਤੇ ਦੋ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕਰਮ। ਦੇਵੀਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਰੂਪਧਾਰੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੂਪਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਨਿਯਤ ਅਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਲੜੀਵਾਰ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਊਰਜਾ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਘਿਉ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੀਵ ਰੂਪਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਹ ਜਵਾਲਾ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਛੇਦ ਕੇ ਨਿਕਲੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਵੀ ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਦੂਜੇ ਵਜੋਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਅੰਗਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਵਾਰ ਹੋਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਚੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। 'ਮੈਂ ਤੀਜਾ ਹਾਂ'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਤ੍ਰਿ ਕਹਾਏ। ਜਿਹੜਾ ਲਟਕਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਪੁਲਹਾ ਕਹਾਇਆ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਰਚ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ।