ਕਰੂਸ਼, ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਂਸ਼ੂ—ਇਹ ਨੌਵੇਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਿਉਂ ਦੱਸਾਂ? ਹੁਣ, ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਚਿਆ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਗ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਹ ਕਥਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ। ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫਿਰ ਸੱਤ ਮਨ-ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਫਿਰ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਆਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੁਨਿਆ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਬਣੇ। ਉਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਆਏ। ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਾਰੁਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਅੱਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਗਵੇਦ ਆਪਣੀ ਸਹੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ, ਭਜਨਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਦਿ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋ-ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦੋ-ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕਰਮ। ਦੇਵੀਆਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਵੀ, ਜੋ ਸੁਰੂਪਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਰਥ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਜਾਪਿਤਾ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤੇਜੋਮਈ ਊਰਜਾ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੱਗ ਦਾ ਜੀਵ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਘੀ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਯਜ੍ਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਛੇਦ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ। ਮਹਾਦੇਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਛਾਣਿਆ, "ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।