ਪੁਰਾਣੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਭੂਃ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ—ਭੂਲੋਕ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭੂਲੋਕ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਗਲਾ ਸ਼ਬਦ ‘ਭੁਵਃ’ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ। ‘ਭਵਨ’ (ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਬਣਨਾ) ਤੋਂ, ਭੁਵਰਲੋਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉਚਾਰਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ‘ਭਵ੍ਯ’ ਸ਼ਬਦ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ‘ਭੂਃ’ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ‘ਭੁਵਃ’ ਆਕਾਸ਼ (ਵਾਤਾਵਰਨ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਉਚਾਰਣ—ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ—ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਪੁਰਾਣੇ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਇੰਦਰ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਯਜ੍ਯ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—all ਇਹੀ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਆਚਾਰਯ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਇਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਆਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਗਾਧੀਜ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਉਸ਼ਿਕ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦ੍ਵਾਜ, ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੁਆਯੰਭੂ, ਧਨੁਆਨ ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਕੋਸ਼, ਵਤਸਰ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ—ਇਹ ਸੱਤ ਜਣੇ ਨੇਕੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ, ਨ੍ਰਿਗ, ਧ੍ਰਿਸ਼੍ਟ, ਸ਼ਰ੍ਯਾਤਿ, ਕਰੂਸ਼, ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਂਸ਼ੂ ਨੌਵੇਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਿਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤਵੇਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਦੱਸਾਂ? ਹੁਣ ਤੀਜਾ ਭਾਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਪਰਿਚਯ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਗ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੁਣੋ। ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਵਿਵਸ੍ਵਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ। ਪਿਛਲੇ ਸੁਆਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ, ਮੁੜ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮ ਲਏ, ਸੱਤ ਮਨੋਜਾਤ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਫਿਰ ਭਰ ਗਈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਗਏ; ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਇਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਿਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।