ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਤੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਤੂਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੰਦਾ ਜਾਤ ਦੇ ਚੌਵੀ ਦੇਵਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜ, ਭਾਗਵ, ਅਤੇ ਦ੍ਰਾਵਿਣਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚਿਕਿਤਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਯਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ਾ, ਜਿਸਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਤੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੋਮ ਰਸ ਦਾ ਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮੰਜ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪ੍ਰਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਜੇਯ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਗਵ, ਪ੍ਰਾਮ, ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਆਂਗੀਰਸ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪੌਲਹ ਅਤੇ ਅਥਰਵਰੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਦੁਕਥ, ਨਵ, ਸੇਤੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤ—ਇਹ ਨੌ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਆਖਿਆ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇੱਥੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਤੀਜੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੁਧਾਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਦੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇਵਤੇ ਹੋਏ। ਸਤਿਆ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਦਮਾ, ਦਾਂਤਾ, ਕ਼ਸਮਾ, ਕ਼ਸ਼ਾਮਾ, ਧ੍ਵਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਦੇਵਤੇ ਸੁਧਾਮਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਵਿਰਾਜਸਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਵਧਯ, ਅਵ੍ਰਤਿਰ, ਦੇਵ, ਵਸੁਰ, ਧਿਸ਼ਨਯ ਅਤੇ ਵਿਭਾਵਸੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਥੋਰਮੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨਾ, ਸੁਦਨਾ, ਵਸੁਦਨਾ, ਸੁਮੰਜਸਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਵਾ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਯਜਨਾ-ਯੋਗ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦਿਕਪਤੀ, ਵਾਕਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਅਸ਼ਵ, ਸਦਸ਼ਵ, ਕਸ਼ੇਮਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਨ। ਉੱਤਮ ਮਨੁ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਂਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇਹੀ ਸਨ। ਦੇਵੰਵੁਜ, ਅਪ੍ਰਤਿਮਾ ਅਤੇ ਗਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਰਚਨਾ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਤਾਮਸ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੁਲਸਤਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਾਮਸ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ: ਅਤ੍ਰਿ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋਤਿਰਧਾਮਾ, ਜੋ ਭਾਰਗਵ ਹਨ।