ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਸ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗਤੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ, ਉਹ ਟਪੋਲੋਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਲੀਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਅਰੰਭ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਵੀ ਅਰੰਭ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ṛਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਕਲਪ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਵਿਲੀਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਲੀਨਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਵਾਧੂ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਅਤੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਾ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਾਨੂ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ, ਬਾਵਨ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਗੰਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਚਾਰ ਯੁੱਗ—ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਦਿ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਬਾਰੇ, ਪੂਜਨੀਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮਾਨੂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਮਾਨੂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਲਤ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਜੋ ਅਗਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨਵੰਤਰਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਪਿਛਲਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨੂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ, ਜਦ ਜੋੜੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਭੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਦ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨੂ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਪੁਰਾਣੇ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਪ, ਪ੍ਰੇਤ, ਭੂਤ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨੂ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।