ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਚਿੰਤਯ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਅਖੰਡ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਰਮ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਸੁੰਘਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲਗਨ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਵਿੱਚ—ਉਸ ਸਭ ਕਰਮ ਦੀ ਉੱਤਲੀ, ਆੜੀ ਜਾਂ ਹੇਠਲੀ ਅਵਸਥਾ ਉਸ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਅਨੁਭਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮੁੜ, ਇਥੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ। ਇਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੁੜ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਤੋਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵ—ਇਹ ਸਭ, ਜਨਲੋਕ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਦਸ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਮੁੜ ਮੁੜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਉਗੁਣ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਮ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਉਹ ਟਪੋਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਅਦਿ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਅਦਿ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕਲਪ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਲਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਪਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਜੋੜ ਲਓ, ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਵਾਧੂ ਦੇ ਬਿਨਾ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਾ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਗਲੇ ਮਨੂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਬਾਵੰਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਜੋੜਣੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਲਪ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸੰਧੀ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸਮਝੋ। ਚਾਰ ਯੁਗ—ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਦਿਕ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।