ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂveda ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭੀ ਬਣੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਉਪਜੇ, ਉਹ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਵੰਡ ਵੀ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਚਾਰ ਵੈਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਨਿਆਯ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਤੇ ਗਾਂਧਰਵਵੇਦ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕਸ਼੍ਯਪ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਭਾਰਗਵ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਉਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਫਿਰ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਏਣ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਬੇਰ, ਪੌਲਸਤਯ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਉਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵੈਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤੀਨੋਂ ਕਾਲਾਂ—ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ—ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਧਰਮਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ-ਮਾਨਵ ਰਾਜੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ, ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਾਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬਣਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਵਜੋਂ, ਤਦੋਂ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ (88,000) ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਸੌ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਗਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ। ਤੀਜੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਉਸ਼ਨਸ ਵਿਆਸ ਸੀ, ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ। ਸੱਤਵੇਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਅੱਠਵੇਂ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੇਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਨਦਵਾਜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਦਰਵੇਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੈਯਿਆਰੁਣਿ ਅਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ। ਰਿਜੀਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭਰਦਵਾਜ, ਭਰਦਵਾਜ ਤੋਂ ਗੌਤਮ, ਹਰੀਵਨ ਤੋਂ ਵੇਨ ਅਤੇ ਵੇਨ ਤੋਂ ਵਾਜ਼ਸ਼੍ਰਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਈ ਗਈ।