ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਤਰੇਯਾ, ਗਿਆਨੀ ਸੁਮਤੀ, ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਤਵ੍ਰਣ—ਇਹ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਸਾਵਰਣੀ, ਸੋਮਦੱਤੀ, ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਘ੍ਰਹ ਬਣਾਏ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਚੌਥਾ ਸੰਘ੍ਰਹ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸੰਘ੍ਰਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੰਪਾਦਨਾਵਾਂ, ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਤਿਰਿਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਲੌਮਹਰਸ਼ਣਿਕ ਸੰਘ੍ਰਹ ਪਹਿਲਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਾਸ਼ਿਆਪਿਕ ਦੂਜਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਿਕ ਸੰਘ੍ਰਹ ਹੈ, ਜੋ ਨੋਦਾ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਦਰਾਂ ਹਨ; ਦਸ ਹੋਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਸਾਮਨ ਦੇ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਭਜਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਮਨ ਗੀਤ ਹਨ। ਆਧਵਰਯਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਛੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗ੍ਰਾਮਯ ਅਤੇ ਆਰਣਯਕ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਮਯ ਅਤੇ ਆਰਣਯਕ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, Ṛg, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਯਜੁਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੈਤਿਰੀਯਾ ਪਰਕਸ਼ੁਦ੍ਰਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। Ṛg ਸੰਘ੍ਰਹ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਮੰਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਜੁਸ ਅਤੇ Ṛc ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰਿਯਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ Ṛc ਛੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਛਬੀਹ ਹੋਰ। ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ Ṛc ਛੰਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਸ ਹੋਰ। ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ Ṛc ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਥਰਵਣ ਦੇ Ṛc ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਆੰਗਿਰਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਣਯਕ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ਼ਾਖਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵੇਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਸਦੀਵੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਕਲਪ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੰਡ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਚਾਰ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਨਿਆਇ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਕਾਸ਼ਿਆਪ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਭਾਰਗਵ, ਆੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਆਤ੍ਰਿ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਿਆਪ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਨਰਾ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ—ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਬੇਰ, ਪੌਲਸਤਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਊਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਖਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ। ਵੇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਇੰਦਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੋ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਚ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰਾਜਾ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਹਨ।