ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਿਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨੌਂ ਰੂਪ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਮੁੜ ਢੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਰਛੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਯਮੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਧਾਰਾ ਵਾਲੀ ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਢੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੌਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜੀਵ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਧਾਰਾ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਇਹ ਜੀਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਆਚਾਰੀ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਕ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਧ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਛੇਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਮਹਤਤਤਤਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੈਕਾਰਿਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਅਚਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦੀ ਧਾਰਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਛੇਵੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਤਵਿਕ ਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਦੋਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਤੇ ਵੈਕ੍ਰਿਤਿਕ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਰਚਨਾ ਨੌਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਜੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਆਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ਜਿੱਥੇ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼, ਦਿਸਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਰੁੱਖ—all ਰਚੇ ਗਏ। ਲਤਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ, ਪਾਤਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਲ, ਸੰਧੀਆਂ, ਰਾਤਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ—all ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੋ 'ਸਥਾਨ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਵਧੀ, ਉਹ ਵੀ ਰਚੇ ਗਏ। ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਨੌਂ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਰਚਿਆ। ਸੰਕਲਪ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਸਭ ਲਈ, ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਅਪਕ ਹੋਏ। ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਪਰਗਟ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਉਦਾਨਾ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਵਿਆਨਾ ਤੋਂ ਪੁਲਹਾ ਜੰਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।