ਇੰਦਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਨਿਯਤ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਮਨਾਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਸਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਕਰਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਕਰਮਾ ਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਪੌෂ੍ਯੰਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਦਵੈਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਪੌਸ਼੍ਯੰਜੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ। ਕੌਸ਼ਿਲਯ ਨੇ ਪੰਜ ਸੰਹਿਤਾ ਸੰਕਲਨ ਅਧੀਨ ਕੀਤੇ। ਪੌਸ਼੍ਯੰਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਸੁਣੋ: ਸਕੋਟਿਪੁਤ੍ਰ, ਸੁਸਹਾ, ਸੁਨਾਮਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤਲੌਗਾਕ੍ਸ਼ਿਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕੁਸ਼ੁਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸ਼ੌਰੀਸ਼ੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਪੁਤ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸਨ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਿਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ। ਕਉਥੁਮ, ਜੋ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਯੋਗਪੁਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤੰਜਲੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲਾਂਗਲ, ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ, ਸ਼ਡੁਵਾਚ ਅਤੇ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ—ਕੰਡੁ ਅਤੇ ਕੋਹਲ ਵੀ—ਇਹ ਛੇ ਲਾਂਗਲ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੰਹਿਤਾ ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ; ਸੁਣੋ ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ: ਤਲਕ, ਮਾਂਡੁਕ, ਕਾਲਿਕਾ, ਰਾਜਿਕ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਉਲੂਖਲਕ; ਸ਼ਾਲਿਮੰਜਰੀਪਾਕ, ਸ਼ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਨਿਨੀ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਸਾਰੇ ਸਾਹਮਨ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਦਵੈਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਕਬੰਧ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਗ ਮੁੜ ਪਥਿਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਮੋਦੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਲ ਅਤੇ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਦੇਵਦਰਸ਼ ਦੇ ਅਡਿੱਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਜਾਜਲੀ, ਕੁਮੁਦਾਦਿ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸ਼ੌਣਕ ਨਾਮਕ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਸੰਹਿਤਾ ਸੈਨ੍ਧਾਵਾਯਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਕਲਪ, ਵੈਤਾਨ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸੰਹਿਤਾਵਿਧਿ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਥਰਵਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾਪਕ ਹਨ। ਆਤ੍ਰੇਯ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੁਮਤੀ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰਤਵ੍ਰਣ; ਸਾਵਰਣੀ, ਸੋਮਦੱਤੀ, ਸੁਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ—ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੰਕਲਨ ਮੁੜ ਬਣਾਏ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਚੌਥੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਸੰਕਲਨ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਰਦਾਏ, ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੂਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਲੌਮਹਰਸ਼ਣਿਕ ਪਹਿਲਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਾਸ਼੍ਯਪਿਕ ਦੂਜਾ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨਿਕ, ਜੋ ਨੋਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਸ ਹੋਰ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਸ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ। ਆਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਹਮਨ ਗੀਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਹਮਨ ਗਾਣੇ ਹਨ। ਆਧਵਰ੍ਯਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਛੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਰਚੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਮੂਲ ਧਰੋਹਰ ਵਜੋਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਸਾਂਭੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।