ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਵਾਲੇ ਸੀ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ। ਫਿਰ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਨਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ। ਜੋ ਜੁਆ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਵਲੋਂ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਬੋਲੇ, “ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਧਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੱਤ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਨ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਚਾਰਨ ਕਰੀਏ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਰੱਖੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਚਾਰ।” ਤਾਂ ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਲਏ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਾਦ ਨਾ ਸੀ, ਤੇ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁਏ ਵਾਲੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਾਰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਸ਼ਾਕਲਯਾ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਧਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਪਰਮ-ਸਯੰਮੀ ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰ ਵੱਲ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਖਲੀਯਾ, ਸੁਤਪਾ, ਵਤਸ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸ਼ੈਸ਼ਿਰੇਯਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਨਿਰੁਕਤਾ ਨੂੰ ਚੌਥਾ ਬਣਾਇਆ। ਧੀਮਾਨ, ਤਬਲਾਕਾ ਅਤੇ ਗਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਚੇਲੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਆਰਜਵ ਸੀ; ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਤਪ ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਛਿਆਸੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਯਾਜ्ञਵਲਕਯਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ, ਮੱਧ ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ। ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਸੁਰੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਚਾਰਯਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਚਰਕਾ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਵਿਅਾਖਿਆਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਦੱਸੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਰਕਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਉਂ ਧਾਰਣ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। “ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇਗਾ”—ਇਹ ਸਾਡਾ ਨਿਰਣਯ ਸੀ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਿਰਣਯ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਬੋਲੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਵਾਂਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਓ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਵਾਪਸ ਓਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ!