ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ—ਭੂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ—ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਹੀ, ਇਹ ਰਚਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਹਨ—ਹਨੇਰਾ, ਭਟਕਾਵਾ, ਵੱਡਾ ਭ੍ਰਮ, ਹਨੇਰਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਧ ਅਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਚਾਨਣ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ, ਉਹ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵ-ਸਤਾ ਛੁਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਚਨਾ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆੜੀ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਕੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨੌ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਸਵ-ਸਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਢੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆੜੀ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਭਾਗੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਚਨਾ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਤੀਜਾ ਰਚਨਾ ਉਪਰ-ਵੱਲ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਪਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਢੱਕੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਨੌ-ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਵ-ਸਤਾ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਪਰ-ਵੱਲ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਚੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁੜ-ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ। ਤਦ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਧਾਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਅਛੂਤੇ, ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਪ੍ਰਧਾਨ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਸਾਧਕ, ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵ-ਭਾਵ ਪੂਰਨ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਹਨ। ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਧ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਰਚਨਾ ਵੈਕਾਰਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਜੀਵ ਅਚਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਪਰ-ਵੱਲ ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਛੇਵੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਠਵੀਂ ਰਚਨਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤਵਿਕ ਅਤੇ ਤਮਸਿਕ ਦੋਹਾਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵੈਕ੍ਰਿਤ ਰਚਨਾ, ਅਤੇ ਕੌਮਾਰ ਰਚਨਾ ਨੌਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਚਾਰ-ਭਾਗੀ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਉਲਟ-ਕ੍ਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਜਣਨ-ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ-ਜਨਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਜੀਵ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਲਟ-ਸੁਭਾਅ ਹੋ ਗਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਧਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਅ-ਰਚਨਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜੋ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਬਾਰੇ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿਚ—ਸਵਰਗ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹਨ।