ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਦੁਆਇਪਾਯਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਬਣਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਲਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਪੰਜਵਾਂ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਲਈ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੰਤੁ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਧੰਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਪ੍ਰਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਨਾਲ ਉਦਗਾਤਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਣ ਪਦਵੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਨਾਲ ਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਤੇ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਵਾਏ। ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ, ਜੋ ਅਸੰਖ ਵਧੀਕ ਤੇਜ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ ਰਿਤਵਿਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਪੈਲਾ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮੱਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਦੂਜਾ ਬਾਸ਼ਕਲ ਨੂੰ। ਪੈਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਮੰਡੂਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਰਵ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਨੁਯਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਰਹੇ। ਬਾਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਨਕ ਦੇ ਯਜਨ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਪੱਤੀ ਆਈ। ਜਨਕ ਦੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਅਨੇਕਾਂ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਧਨ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜਵਾਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬੋਲ—ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। "ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਘਰ ਲੈ ਜਾ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਵੇ।" ਫਿਰ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕਯ ਨੇ, ਸੰਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, "ਆਓ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ।