ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਤਿਆਰਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਵ੍ਯਕਤ ਆਤਮਾ, ਮਹੱਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਆਤਮਾ ਆਦਿਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਮਾਨਵ, ਦੱਖ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਪੁਲਸਤਯ—ਇਹ ਦਸ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਵ੍ਯਾਵਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਕਰਦਮ, ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ, ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਜਠਰ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਬ੍ਰਿਹਦੁਕਥ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤ; ਦਧੀਚ, ਸ਼ੰਸ਼ਪਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੇਵਤਾ, ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਵਜੋਂ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਕਾਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਆਤਮਸੰਯਮੀ ਰਿਚੀਕ; ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਵੀਤਹਵਯ ਅਤੇ ਸੁਵਰਚਸ—ਇਹ ਨੌਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੌਂਦੀਆਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਮ ਉਚਾਰਕ ਹਨ। ਰਿਤਵਾਕ, ਗਰਗ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਸੰਕ੍ਰਿਤ; ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਪੌਰੁਕੁਤ੍ਸ, ਤ੍ਰਸੱਦਸ੍ਯੁ ਅਤੇ ਦਸ੍ਯੁਮਾਨ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭ, ਵਿਰੂਪਾਸ਼੍ਵ, ਕਣ੍ਵ ਅਤੇ ਮੁਦ੍ਗਲ; ਅਯਾਸ੍ਯ, ਚਕ੍ਰਵਰਤਿਨ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੱਤੀਸ ਆਦਿ ਆੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ, ਵਤ੍ਸਾਰ, ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯ; ਅਤ੍ਰਿ, ਅਰ੍ਵਸਨਾ, ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਗਵੀਸ਼੍ਠਿਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ। ਚੌਥਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਭਰਦਵਾਸੁ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਮਧੁਚਛੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਵੀ ਹਨ। ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਾ, ਫਿਰ ਰੇਣੁ, ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯ; ਅਗਸਤਯ, ਆਯੁ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯੁ ਅਤੇ ਵਿਧ੍ਮਵਾਹ; ਮਾਨਵ, ਵਿਵਸ੍ਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇਲਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਖਾ; ਭਲੰਦਨ, ਵਤ੍ਸ ਅਤੇ ਸੰਕੀਲ—ਇਹ ਤਿੰਨ। ਹੁਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਆਚਾਰਯ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ: ਬਹੁਵ੍ਰਿਚ, ਭਾਰਗਵ, ਪੈਲ, ਸਾਂਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਜਾਜਲੀ। ਉਪਮਨ੍ਯੁ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤੀ, ਮਾਡੂਕੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਲੀ; ਪੰਨਗ ਅਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਗੰਤ, ਛਿਆਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਲੌਹਿਤ੍ਯ, ਕੰਠਕ, ਕਾਲਾਵ ਅਤੇ ਸ਼ਾਵਧ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ—ਛਿਆਸੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ। ਚੈਮਿਨੀ, ਸਭਰਦਵਾਜ, ਕਾਵ੍ਯ ਅਤੇ ਪੌ੍ਯੰਜੀ; ਲੰਗਲੀ, ਸ਼ਾਲਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਾਜ ਭਾਰਗਵ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।