ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜੀਵ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਾਰ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਨਮਜਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਆਧਾਰਤ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਦਰਸ਼ਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਤ, ਜੋ ਕਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਲੋਕ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਉੱਚਤਮ ਸਚਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਅਕਤ ਆਤਮਾ, ਮਹਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਆਤਮਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਹ ਪੰਜ ਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਸੁਣੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ: ਮਨੁ, ਦక్ష, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ—ਇਹ ਦਸ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾਂਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਵ੍ਯ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਵਿਆਵਨ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਰਦਮ, ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ: ਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਬ੍ਰਿਹਦੁਕਥ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦਵਤ; ਦਧੀਚ, ਸ਼ੰਸ਼ਪਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਕਾਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਚੀਕ; ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਵੀਤਹਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁਵਰਚਸ—ਇਹ ਉੱਨੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਮੰਤਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਫਿਰ, ਤਵਾਕ, ਗਰਗ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ; ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਪੌਰੁਕੁਤ੍ਸ, ਤ੍ਰਸੱਦਸ੍ਯੁ ਅਤੇ ਦਸ੍ਯੁਮਾਨ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭ, ਵਿਰੂਪਾਸ਼੍ਵ, ਕਣ੍ਵ ਅਤੇ ਮੁਦਗਲਾ; ਅਯਾਸ੍ਯ, ਚਕ੍ਰਵਰਤਿਨ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ; ਕਕ੍ਸ਼ੀਵਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਤੀਸ, ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਂਗਿਰਸ ਹਨ। ਕਸ਼੍ਯਪ, ਵਤ੍ਸਾਰ, ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਰੈਭ੍ਯਾ; ਅਤ੍ਰਿ, ਅਰਵਸਨ, ਸ਼੍ਯਾਵਾਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਗਵਿਸ਼੍ਠਿਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ। ਚੌਥਾ ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਭਰਦਵਸੁ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੱਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਵਚਨਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਮਧੁੱਛੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਹਨ। ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਾ, ਫਿਰ ਰੇਣੁ, ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯਾ; ਅਗਸ੍ਤਯ, ਆਯੁ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਾਯੁ ਅਤੇ ਵਿਧ੍ਮਵਾਹਾ। ਮਨੁ, ਜੋ ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਲਾ, ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਖਾ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਜੋ ਸਤਿਆ ਅਤੇ ਰਿਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।