ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਅਜੇ ਅੰਡਿਵਾਈਡ ਤੇ ਅਣਨਿਰਧਾਰਤ ਸਨ, ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧਿ ਦਾ ਉਤਪੱਤ ਹੋਇਆ। ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਹੀ ਸਾਰੀ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਤਤਵ ਗੁਣ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਯ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਅਰਥਵਾਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੂਲ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮਹੱਤ ਆਦਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ। ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਆਪੋ-ਆਪ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਅੰਗਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਤੱਤ ਇਕ ਦਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਜੁਗਨੂੰ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹੱਤ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਜੀਵ ਦੀ ਬੁੱਧਿ ਚਾਰ ਪੱਖਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਾਰ ਪੱਖ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਨਮਜਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧਿ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦਾ ਜਾਣਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਦਰਸ਼ਤਾ' ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹੱਤ, ਜੋ ਬਣ ਰਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਰਸ਼ਤਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ 'ਤੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਰਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੰਯੋਗ ਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, Ṛṣikā ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੱਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਦਰਸ਼ਤਾ ਇਸ ਲਈ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਿਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਥ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਵਿਅਕਤ ਆਤਮਾ, ਮਹੱਤ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੰਜ ਰਿਸ਼ੀ-ਵੰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁ, ਦక్ష, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਯ ਆਦਿ ਦਸ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਵ੍ਯਵਨ ਵੀ ਹਨ। ਫਿਰ ਕर्दਮ, ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਸ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਵੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਬ੍ਰਿਹਦੁਕਥ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਦਵਤ, ਫਿਰ ਦਧੀਚ, ਸ਼ੰਸ਼ਪਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ Ṛṣikā ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਕਾਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ Ṛcīka, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਵੀਤਹਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁਵਰਚਸ, ਇਹ ਉੱਨੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਤਵਾਕ, ਗਰਗ, ਸ਼ਿਨੀ ਅਤੇ ਸੰਕ੍ਰਿਤ, ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ, ਪੌਰੁਕੁਤਸ, ਤ੍ਰਸਦਸ੍ਯੁ ਅਤੇ ਦਸ੍ਯੁਮਾਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਦਰਭ, ਵਿਰੂਪਾਸ਼੍ਵ, ਕਣ੍ਵ ਅਤੇ ਮੁਦਗਲ, ਅਯਾਸ੍ਯ, ਚਕਰਵਰਤਿਨ ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਸਤਿਆਤਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਤਾ ਹਨ।