ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਜुगਨੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਲਯ ਸਮੇਂ, ਕੁਝ ਇਥੇ-ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਿਨਾ ਭਟਕਣ ਦੇ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਠਾਵਾਂ?” ਇੱਕ ਐਸਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਸਕੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗਰਜਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਭੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਬਲਦ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਨਰਕ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਸੀ, ਵਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪस्या ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਬੀ ਲਕੀਰ ਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦীক্ষਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੀਤਿ-ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਦੀ ਉੰਗਲੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਯਾਵੀ ਸਹਚਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇਸੀ ਘੀ ਦੀ ਮਹਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਮਚਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮਨ ਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਨਖ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਸਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਘੁਟਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮਹਾ-ਯਜਨ ਸੀ। ਉਹ ਯਜਨ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੁਨ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਗਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਨ ਹਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੰਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਭੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ deliberate ਸੋਚ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਨੇਰਾ, ਭਟਕਣ, ਮਹਾ-ਮੋਹ, ਅਧਿਆਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਧ-ਅਗਿਆਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਮੁੱਖ ਰੁੱਖ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆੜੀ-ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨੌ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਮੁੜ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆੜੀ-ਧਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੀਜੀ ਧਾਰ ਉਪਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉਪਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਢੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੌ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਪਰ-ਧਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਮੁੜ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ।