ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਯਜਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਯਜਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਨ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਾਰਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਝ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਉਸੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨ ਝੂਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਦ ਇਹ ਸਾਰਾ ਅਟਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਾਸੁ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੇਠਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁ, ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੰਤ, ਜੋ ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਦਾਣੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਤਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਆਦਿ ਗੁਣ ਅਪਣਾਏ। ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਉਤਾਨਪਾਦ, ਧ੍ਰੁਵ, ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਵਾਸੁ, ਪ੍ਰਾਜੀਨਬਰ੍ਹੀ, ਪਰਜਨਯ, ਹਵਿਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਰਚੀ ਸੀ। ਯਜਨਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਿਰਿਆ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣੀ, ਵਿਰਾਗ ਤੇ ਤਿਆਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਜਦ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮਤ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਯਜਨਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਆਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਯੁਗ ਵੀ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਲਟ-ਫੇਰ ਹੋਈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਮ, ਰਾਗ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਉਲਝਣ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਏ। ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਆਯੁ ਤੇ ਤਾਕਤ ਘਟਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਖੰਡਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਰਿਵਾਜ ਆਮ ਰਹੇ, ਕੁਝ ਬਦਲ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਸੀ। ਕੁਝ ਨੇ ਨਵੇਂ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਵਲ ਆਧਵਰਯੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਆਧਵਰਯੁ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਧੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਉਲਝ ਗਿਆ। ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਯਜਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ।