ਜਦੋਂ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਵੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਗ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕਰਮ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਧਵਰਯੂ ਪੁਜਾਰੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਇੰਦਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਭੋਗੀ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਪੁਜਾਰੀ ਹੁਕਮ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਧਵਰਯੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਯਜਨ ਹੈ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਹਤਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਰਮ ਹੈ। ਹਿੰਸਾ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" "ਜੋ ਯਜਨ ਸਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਹ ਵੀ ਜੋ ਅੰਕੁਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਵਾਸੂ (ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਵਾਸੂ ਨੇ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ: "ਯਜਨ ਪਸ਼ੂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹੀ ਆਧਾਰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਏਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।" ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਟਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਸੂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਾਤਾਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਾਸੂ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕੀਤੇ, ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੱਖਮ, ਵਿਅਪਕ ਅਤੇ ਕਈ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਇਆ। ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਜੋ ਕੁੱਟੀ-ਚੁੰਨੀ ਅਨਾਜ, ਜੜਾਂ, ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਧਨ ਮੰਨਦੇ ਸਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸੀ: ਅਹਿੰਸਾ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਤਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ। ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦ, ਧ੍ਰੁਵ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵਾਸੂ, ਪ੍ਰਾਜੀਨਬਰ੍ਹੀ, ਪਰਜਨਯ, ਹਵਿਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਯਜਨ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਉਪਵਾਸ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਸਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕਰਮ—ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਅਸੰਗਤਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।