ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਦਾਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦੰਡ ਦੀ ਵਿਧੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵੇਦ, ਜੋ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਸੰ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਕ੍ਰਮ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕ ਫੇਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ, ਤਦ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੰਧਿਆ ਕਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੋਵੇਂ ਲੰਘ ਗਏ, ਜਦ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਉੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਪੈਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਦ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ, ਯਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਜਦ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ 'ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਕੰਮ ਮੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਅਧਵਰਯੁ ਪੁਜਾਰੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਦੇ ਭੋਗੀ ਬਣੇ। ਜਦ ਪੁਜਾਰੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਹੈ?" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਕੁੁਰਬਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਧਰਮ ਹੈ। ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ।" "ਯਜਨਾ ਤਾਂ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲਈ, ਉਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਮੁੜ ਉੱਗਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਇੰਦਰ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਕਿਹੜੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕਰੀਏ?" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ ਕੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਵਾਸੁਮ (ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਸਾਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਵਾਸੁਮ ਨੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੂਰਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। "ਯਜਨਾ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਇਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕਹੀ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਯਜਨਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਝੂਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਸੁ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਵਾਸੁ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਨਫੀਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਸਿਵਾਏ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਤੋਂ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਰਾਹ ਪਾ ਸਕੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।