ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਾਰਕਾ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਫੇਰ, ਉਹੀ ਮੰਤ੍ਰ, ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਰਾਹੀਂ, ਮੁੜ ਜੀਵਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਮਨੂ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਰਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਯੁ ਦਾ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਜਿਹੜੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਵੇਦਿਕ ਉਪਦੇਸ਼, ਭਾਵੇਂ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ-ਯਜ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਦੁਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਜਪ-ਯਜ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ, ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲਦਾਇਕ, ਧਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵੀ ਹਨ। ਸ਼ੂਦਰ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ, ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ—ਆਯੁ, ਬੁੱਧੀ, ਤਾਕਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਆਪਸੀ ਟਕਰਾਅ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਮੁੜ ਮਨੂ ਕੋਲ ਆ ਗਏ। ਮਨੂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੰਡ ਦੇ ਧਾਰੀ ਹੋਏ। ਇਹ ਰਾਜੇ ਉਹਨਾਂ ਗੁਪਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇ ਕੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਾਸਕ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਯਜ੍ਯ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਭੁਜ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦਾ ਧਰਮ—ਸੱਚ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਗਰੋਧ (ਬਰਗਦ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਆਗਰੋਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਮਰਾਟ ਉਚਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਆਗਰੋਧ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਮਰਾਟਾਂ ਕੋਲ ਸੱਤ ਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਸਮਰਾਟ ਲਈ ਆਮ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਾ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਰ ਸਮਰਾਟ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੂਤਕਾਲ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਰਾਟ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਤਾਕਤ, ਧਰਮ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਧਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉੱਨਤੀ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਅੱਖਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਾਲ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਬਰਗਦ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਸ਼ੀਰਸ਼ਾ ਵਾਂਗੂਂ ਮੋਟੀਆਂ ਭੁਜਾਂ, ਅਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਲਿੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਹਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸਮਰਾਟ ਐਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵੱਤਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।