ਮृतਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੋਕਿਕ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਪਿਤਰ ਹੀ ਹਨ; ਉਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਤ ਹਨ। ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਵਨ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਡਿਗਦੇ ਨਹੀਂ। ਸ੍ਰਾਦਧ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੁਆਰਾ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਸੋਮ-ਹਵਨ ਦੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਰ ਹਨ ਜੋ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਗ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਅਤੇ ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੀੜਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ, ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ—ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ‘ਚ—ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਜਾਤੀ ‘ਚ, ਜਿਸ ਜਨਮ ‘ਚ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਉਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਾਝਾ ਗੁੰਮ ਹੋਈਆਂ ਗਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੇਟ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕਾਲੀ ਪਖਵਾਡਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ; ਚਿੱਟੀ ਪਖਵਾਡਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਰੁੱਤਾਂ, ਅਰਧ-ਮਾਸ ਅਤੇ ਮਾਸਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਾਦਧ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਤਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵੀ ਵੇਖਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਇਸ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੀ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਉਮਰ, ਉਮਰ ਦੇ ਭਾਗ, ਅਤੇ ਹਰ ਭਾਗ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਛੇ ਉਜਾਸਿਆਂ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਹ ਭਾਗ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੀਹ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।