ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹਨ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਖੇਤ੍ਰ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੱਤਰ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਅਧੀਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਵੈ-ਜਨਮੇਆ ਪੁਰੁਸ਼ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਜਨਮੇਆ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੱਤਵਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਵੈ-ਜਨਮੇਆ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰੁਸ਼, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੈਤਰ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤਮਕ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧ-ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ... ਇੱਥੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਗ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਰਬ-ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹੀਰਾṇਯਗਰਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾṇਯਗਰਭ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ ਘਣਿਆਂ ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਸਿਰਫ਼ ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਦੂਜਾ ਚੱਕਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕਲਪ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਲਪ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਿਆ। ਇੱਥੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਹ ਉਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਹਮਣਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਵਿਘਟਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੁਗਨੂ ਵਾਂਗ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਤੱਤ-ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੁਲਾਵੇ ਦੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ, ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਠਾਵਾਂ? ਫਿਰ, ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ ਸਕੇ, ਜੋ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਲਦ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਸੀ, ਵਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ।