ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅਜੇ ਅਸਥਿਤਿ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਨੋਕ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਜਸ ਗੁਣ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਲਈ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੈ, ਰਜਸ ਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਮਸ ਗੁਣ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸੱਤਵ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਮੂਲ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੀ ਵੇਦ ਹਨ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁਆਰਾ ਅਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਤ ਅਤੇ ਅਸਤ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਅਵਯਕਤ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤ੍ਰ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਵਯਕਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਵੀ, ਜੋ ਸੱਤਰ ਤੱਕ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੁਸ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਵੈ-ਜੰਮੀ, ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਵੈ-ਜੰਮੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਸੱਤਵਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ; ਸਵੈ-ਜੰਮੀ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪੁਰੁਸ਼, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋਗੀਯਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਧ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਮੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਬ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਗ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਪ-ਤੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਕੇਵਲ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਮੁਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਨਵਾਂ ਚੱਕਰ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਕਲਪ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰੇ ਹਨ; ਕੇਵਲ ਜੋ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਉਹੀ ਬਾਕੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮੌਜੂਦਾ ਕਲਪ ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ। ਇੱਥੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਬਣਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।