ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਮੂਰਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਭਿੰਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਜਨੈਊ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਬਣੀ ਰਹੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਧੰਨਯਾਦਿ ਮਹਾਂਦੇਵ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਸੁਖਸ਼ਮ ਹੈ ਅਤੇ 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।" ਉਹ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। "ਹੇ ਜ਼ਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਦੇਵਦਾਰੂ ਦੀ ਵਣਸਪਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਬੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਾਈ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਝਾਂਕੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦੇ, ਕੁਝ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਟਦੇ। ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗਹਿਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਫਿੱਕੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਨੰਗਾ, ਅਜੀਬ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋਤ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਾਲੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨੱਚਦਾ, ਕਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ। ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਭਿਖ ਮੰਗਦਾ। ਕਦੇ ਉਹ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਬਲਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਹੱਥੀਂ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਗਧਾ ਬਣੇਂਗਾ," ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਚਮਕਣੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ। ਉਹ ਯਜਨਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦਸ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਰਿਹਾ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਹੁਸ਼ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੰਡਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।