ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਥ ਬੜੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਰਥ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਉਜਲਾ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਰਗਵ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਚਿੱਟੇ, ਭੂਰੇ, ਚਿੱਟ-ਦਾਗੀ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਚਟਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਸੇ ਦੇ ਦਸ ਘੋੜੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਘੋੜੇ ਵੀ ਸਨ। ਫਿਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਠ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਆਏ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਘੋੜੇ ਆਏ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਅੱਠ ਘੋੜੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਹੂ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੱਲ ਸੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਕੇਤੂ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਠ ਤੇਜ਼ ਘੋੜੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਥ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਗ੍ਰਹ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੌਕ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਰੋਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਆਪ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੋਤਿਸ਼ਕ ਪਿੰਡ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਗੇੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋਤਿਸ਼ਕ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਸਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ, ਤੇ ਧਰਮ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਿੱਠਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰੁਣ ਤੇ ਅਰਯਮਨ ਹਨ। ਪੁੱਛ ਉੱਤੇ ਅਗਨੀ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ, ਮਰੀਚ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਨਕਸ਼ਤਰ, ਗ੍ਰਹ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰੇ—all ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵਿੱਚ, ਧ੍ਰੁਵ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਜੀ ਕੋਲ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਜੋਤਿਸ਼ਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਭੌਤਿਕ, ਅਗਨੀ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਭ ਅਪ੍ਰਗਟ ਸਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਸਵੈੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਜੋ ਹਵਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਅਗਨੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਤੇ ਜਲ-ਸਵਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੋ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।