ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਬਿਲਕੁਲ ਅਟੁੱਟ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਥ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਇਹ ਹਨ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ। ਦਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਇਕ-ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਥ ਦੀ ਬੈਠਕ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਲੰਮੇ ਡੰਡੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਅਯਨ (ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ) ਹਨ। ਧੁਰਾ ਇਸਦਾ ਸ਼ਾਫਟ ਹੈ, ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਡੰਡਾ ਯੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੀ ਇਸਦਾ ਖੁੰਟੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਇਸ ਰਥ ਦੀ ਓੜਕ ਹੈ, ਧਰਮ ਇਸ ਦਾ ਝੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚਾ ਲਹਿਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਛੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਥ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੱਤ ਘੋੜੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਕਤੀ, ਬ੍ਰਹਤੀ ਅਤੇ ਉਸ਼ਣਿਕ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੱਤਵਾਂ ਛੰਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਪਹੀਏ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਧੁਰਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਧੁਰੇ ਨਾਲ, ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਥ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵਤਾ ਤਰਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ, ਦੋ ਰਸ਼ਮੀਆਂ (ਕਰਨਾਂ) ਵੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਪਹੀਏ। ਰਥ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰ ਦਰਅਸਲ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਫੋਲੋ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਖੁੰਟੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਰਥ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਦੋ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸੂਰਜ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਧ੍ਰੁਵ ਵਲੋਂ ਇਹ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਮੁਖੀਆ, ਸਰਪ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾ, ਅਰਯਮਨ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਰਥਕ੍ਰਿਤ, ਰਥੌਜਾ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਹਨ। ਰਕਸ਼, ਹੇਤੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਦੋ ਰਾਖਸ਼ਸ ਅਤੇ ਪੌਰੁਸ਼ੇਯ ਅਸਤਰ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਥਚਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਗਸਾਕਸ਼ਕ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦੇਵਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਪਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਾਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਲੋਚਾ—ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਪਰਜਨਯ, ਪੂਸ਼ਾ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਜੋ ਮੰਗਲਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਸ਼ਚੇਨਜਿਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਸੈਨੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਭਗਾ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਾਸੇਨ ਅਤੇ ਊਰਣਾਯੁ ਵੀ ਹਨ। ਤਾਰਕਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਸੈਨਾਨੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਸਹੇ ਅਤੇ ਸਹੱਸਯ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਅਨੇਕਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।