ਸੂਰਜ ਸਾਰਾ ਜਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜਲ ਚੰਦ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਜਲ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਜਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਲਈ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਚੀਤਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਖੜਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਜਲ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਗਰਮੀ, ਚੰਦ ਤੋਂ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੇ ਆਸ਼ਰੇ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਯੂ ਬਣ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਜਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ, ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤੇ ਫਿੱਕੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਲ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਜਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਜ, ਹਵਾ-ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ, ਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਬਿਜਲੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲ ਨਹੀਂ ਵੱਢਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਅੱਗ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਤੇ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਿਸ਼ਚਲਤਾ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਕਾਫ਼, ਸੂਰ, ਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਮੂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੂਕ ਬੱਦਲ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਨ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਵਰਸਦੇ ਤੇ ਰਿਸਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਜਾ ਬੱਦਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਾਸ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗਰਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤਕ ਬੱਦਲ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਭਲਾਈ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤਕ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਦਲ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭੰਡਾਰਾ ਅੰਡ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਅੰਡ ਦੇ ਛਿਲਕੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਜਨਯ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਹਾਥੀ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਬੱਦਲ ਬਰਫ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪਾ ਕੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਨਿਆ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸੁੰਢਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੇਮਕੂਟਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਪੁੰਡ੍ਰਾ ਨਗਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।