ਸੂਰਜ ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਮਤਲ ਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਕੱਖ ਦਾ ਮਾਪ ਵੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਠਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਤੱਕ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਛੇਵੇਂ ਮਹਾਦੀਪ, ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੂਰੀ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਅਠਵੰਜਾ (੫੮) ਯੋਜਨ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਜਵੀਥੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੂਰਜੋਦੇ ਮਾਰਗ, ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਲਕੀਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਦੋ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤਿੰਤੀ (੩੩੩) ਯੋਜਨ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਕਿਰਨਾਂ ਅਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਜੋ ਦੂਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਵਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਸਤੱਤਰ (੭੧) ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਦੋਹਾਂ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ ਸਤਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ (੧੭,੦੦੦) ਯੋਜਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਕੀ (੨੧) ਯੋਜਨ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਸ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦਾ ਵਿਆਸ ਪਾਰ ਪਾਸੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕੂੰਭਾਰ ਦੀ ਚੱਕੀ ਆਪਣੇ ਸੀਮੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੈਰਾਂ ਤੇ ਅੱਧ (੧੩.੫) ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੱਕੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਸੂਰਜ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੱਕੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੁੰਬਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਵੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਲੱਕੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਹੌਲੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੌਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਕਦੇ ਸਮਾਨ, ਕਦੇ ਅਸਮਾਨ ਚਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਅਗਸਤਯ ਤਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਪ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਿੱਛੇ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਰੇ, ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ—all ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕੋਈ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਲੋਕਾਲੋਕ ਇਲਾਕਾ ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ (ਸਵੇਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਮਾਂ) ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਦੁਸ਼ਟ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸਦੇ ਮਾਪ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਚੱਕਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।