ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਇਹ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੰਤ ਸਰਵੱਤ੍ਰ, ਸਭ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੂੰ ਪਦਮਨਾਭ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹੀ ਮਹਾਂ-ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਬਦਲਾਵਾਂ ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਵਿਭਾਜਿਤ ਸਨ; ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ, ਉਹ ਚਮਕ ਧਰਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਭਾਂਡੇ ਵੱਡੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਚਮਕ ਦੇ ਵੰਡ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਤ ਲੈ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਵੰਡ, ਜੋ ਮਹਾ-ਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ-ਰੂਪ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸੱਤ ਮਹਾਂਦਵੀਪ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਦਲਾਅ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰੂਪ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਕੇ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਤਾਰੇ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ—ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮੈਂ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨੋ, ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੇਜ—ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਧਾਰਕ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੇਕ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਮਨ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਿਮਨ ਆਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਣੋ ਕਿ ਪਾਣੀਆਂ ਅੰਤਹੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਅਪ੍ਰਾਪਤ, ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਥਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਸਾਤਲ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਦੇ ਲੰਬੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਅਤਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੂਤਲ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਲਾਤਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਸਾਤਲ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਭੂਮ—ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ—ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਪੀਤਭੂਮ—ਪੀਲੀ ਧਰਤੀ—ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਕਣਕ-ਧਰਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਅਤੇ ਕਬੰਧ ਦਾ ਮਹਲ ਵੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਭੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਦੰਤ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਵੀ ਹੈ।