ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਪੂਸ਼ਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪੂਸ਼ਕਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਖੰਡ ਨੂੰ ਸਾਮੁਦ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਮੁਦ੍ਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ 'ਵਰਖਾ' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਖਾ ਬਹੁਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ, ਚੰਦ ਦੇ ਪੱਖਾਂ (ਸ਼ੁਕਲ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਪਖ) ਵਿੱਚ, 115 ਅੰਗੂਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਟਾਪੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਚ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਕੈੰਚਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਨਿਆਗਰੋਧ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਯੁ (ਜੀਵਨ) ਦੀ ਮਾਪ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ, ਸਵਯੰਭੂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ। ਇਥੇ ਜੀਵ ਸਦਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਹ ਟਾਪੂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਠੋਸ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਲੋਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਅਚਮਕਦਾਰ ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਭਾਗ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਚਮਕਦਾਰ ਭਾਗ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਅਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ (ਕੋਸਮਿਕ ਐਗ) ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭੂਰਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ ਅਤੇ ਮਹਰਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਲ ਪਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਆੜ, ਉਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਇਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਕਾਰਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦਸ-ਦਸ ਵੱਧ ਕੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਣਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਬਾਹਰ, ਇਸ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਾ ਗੋਲ ਘੇਰਾ ਆੜ ਅਤੇ ਉਪਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਗ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੱਡੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਘਣੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੀ, ਅੰਤਹੀਨ ਅਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਵਲੋਂ ਸਹਾਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।