ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਉਲਟਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ—ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹੀ ਜਾਣਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਦੁੱਧ ਦਾ ਮਹਾਸਾਗਰ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਇਕ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਣੁ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗੋਲ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ-ਦੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਮਾਨਸਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਧਾਤਕੀ ਨਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਮਾਨਸੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਉਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸਜ਼ਾ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਸੰਚੈ। ਉਥੇ ਨਾ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਆਸ਼ਰਮਾਂ, ਨਾ ਖੇਤੀ, ਨਾ ਪਸ਼ੂਪਾਲਣ, ਨਾ ਵਪਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਉਥੇ ਰੁੱਤਾਂ ਚਾਹੇ ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਉਥੇ ਸਵੈ-ਉੱਗੀਆਂ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ, ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਚਸ਼ਮੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੁਸ਼ਕਰ-ਦੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਗੋਲ ਅਗਲਾ ਖੇਤਰ ਸਾਮੁਦ੍ਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਮੁਦ੍ਰ, ਜਾਂ 'ਵਰਖਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਵਰਖਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਤੱਤ-ਰੂਪ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਛੀ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਅਤੇ ਲੁਕਦਿਆਂ, ਪੱਖਵਾਡਿਆਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਘਟਦੇ ਸਮੇਂ 'ਚ, 115 ਅੰਗੁਲਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਦੀਪ' ਜਾਂ ਟਾਪੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਉੱਚ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਂਚ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੈੰਚ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਨਿਆਗਰੋਧ ਰੁੱਖ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਆਯੁ ਦੀ ਮਾਪ ਦੋਹਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਉਥਲੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।