ਇੱਕ ਵਾਰ, ਖਿਆਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ, ਤੇ ਸੱਤ-ਵੱਖਰੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਤਰ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕ੍ਰੌਂਚ-ਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਸਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦਹੀਂ ਦੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ-ਖਾਣਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਹਾੜ ਉਦਯਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਸੁਮਹਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਉਥੋਂ, ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਵਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਧੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕੁਝ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਅੰਬਿਕੇਯਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਕਿਲਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ। ਕੇਸਰੀ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਥੋਂ ਪਵਨ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਧਾਰਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਰਖਾ ਕੁਸੁਮੋਤਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਪ, ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ, ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਸ਼ਾਕਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪੁਣਯਤਮ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੱਖੂ, ਵੇਨੂਕਾ, ਗਭਾਸਤੀ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਪਤਮੀ—ਇਹ ਸਭ ਉਥੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਵੀਪ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ, ਰਤਨ, ਤੇ ਮੋਤੀ-ਮੁਤੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਤੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾ-ਦਵੀਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਜਾਤਿ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਦੀ ਅਟੱਲ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਕਰਤਵੀ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਕਾ-ਦਵੀਪ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਵੀਪ ਪੁਸ਼ਕਰਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੁਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਵੀਪ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਨੁ ਖੜਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹ ਤੋਂ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਪਰ, ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ ਵਾਂਗ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਹੈ।