ਕੁਸ਼ਦਵੀਪ ਪਿਛਲੇ ਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਚੌੜਾਈ ਵਾਲਾ ਦਵੀਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਕ੍ਰੈੰਜਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਾ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦਿਵਾਵਰਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਦ੍ਵਿਵਿਦਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੁੰਡਰੀਕਾ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕ੍ਰੈੰਜਦਵੀਪ ਦੇ ਸੱਤ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਹਰ ਪਹਾੜ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੈੰਜਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕੌਸ਼ਲਮਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪੀਵਰਕਾ ਹੈ, ਪੀਵਰਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਭਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਖਿਆਤੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸੱਤ ਗੰਗਾ ਇੱਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖੇਤਰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਟਾਪੂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਅਪਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਹੀਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਭੁੱਖ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਹਾੜ ਉਦਯਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੁਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ, ਵਰੀਸ਼ਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਇੱਥਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਯਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦਯਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅੰਬਿਕੇਯਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲਾ ਪਹਾੜ, ਵੱਡੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕੇਸਰੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਧਾਰਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਭਕ ਵਰਖਾ ਕੁਸੁਮੋੱਤਰਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਖੰਡ ਦਾ ਮਾਪ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾ ਨਾਮਕ ਉੱਚਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵੀ ਸੱਤ ਰੂਪ ਹਨ। ਇੱਖੂ, ਵੇਨੂਕਾ, ਗਭਸਤੀ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਸਪਤਮੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖੰਡ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਦਾ ਤਣਾ, ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਤ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀ-ਮੁੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਧਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾਦਵੀਪ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖੀ ਹਨ।