ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਤੂ ਸ਼ਤਕੁੰਭ ਨਾਲ ਬਣੇ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਿਲਾ-ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੁੰਜਾ ਘਾਹ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਦੋ ਕੰਢਿਆਂ—ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ—ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਿਰਣਯਸ਼੍ਰਿੰਗਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਥੇ ਬਿੰਦੁਸਾਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਚਰਨ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਫਿਰ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਇਥੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰਿਪਥਾਗਾ ਨਾਮਕ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਭਵ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ, ਤਾਂ ਯੋਗਮਾਇਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਿੰਦੁਸਾਰਾ ਝੀਲ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿੰਦੁਸਾਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਠੋਰ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਲਈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, "ਸੁਵਰਨੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ," ਗੰਗਾ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਾਂ ਹਨ: ਨਲਿਨੀ, ਹਲਾਦਿਨੀ ਅਤੇ ਪਾਵਨੀ। ਸੱਤਵੀਂ ਧਾਰਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀ। ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਹਿਮਾਹਵ ਨਾਮਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਥੇ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਿਲੀੰਧਰ, ਕੁੰਤਲ, ਚੀਨ, ਬਰਬਰ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਆਦ੍ਰਕ। ਸਿੰਘਵੰਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਭਦਰਾ, ਤੁਸ਼ਾਰਾ, ਲਾਮਿਆਕ, ਬਾਹਲਵ, ਪਾਰਟ ਅਤੇ ਖਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਦਰਦ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਗਾਂਧਾਰ, ਰੌਰਸ, ਕੁਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੈੰਧਵ, ਰੰਧਰਕਰਕ, ਚਮਠ, ਅਭੀਰ ਅਤੇ ਰੋਹਕ ਵੀ ਇਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਿਰਾਟ, ਪੁਲਿੰਦ, ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੀ ਹਨ। ਸੁਹਮਾ, ਉੱਤਰ, ਵੰਗ ਅਤੇ ਤਾਮਰਲਿਪਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਫਿਰ ਵਿਂਧਿਆ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਉਹ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਗਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ। ਕੇਕਰ, ਔਸ਼ਟਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਿਰਾਟ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ, ਪਾਵਯਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰਦਿਉਮਨ ਝੀਲ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ। ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਾਨਕੀ, ਫਿਰ ਕੁਠਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਰਣ ਵੱਲ ਗਈ। ਫਿਰ ਨਲਿਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀ।