ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਚੌਂਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹ੍ਹ ਤੋਂ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮਲਯਵਾਨ ਪਹਾੜ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਵੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਮਾਪ ਨਾਲ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕ ਨਿਯੁਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਕੋਰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਜੰਬੂ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਸਦੀਵੀ ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ, ਆਪਣੀ ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮਾਪ ਸਤਿਆਰਥ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗਿਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਫਲ ਦਾ ਰਸ ਇਕ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਗਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਨਾ ਭੁੱਖ, ਨਾ ਥਕਾਵਟ, ਨਾ ਮੌਤ, ਨਾ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਸ ਇੰਦਰਗੋਪਾ (ਲਾਲ ਕੀੜੇ) ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਸ ਟਪਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਹੇਮਕੁਟ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਤ੍ਰਿਤੀਸ (33) ਦੇਵ-ਗਣ, ਜੋ ਯਜਨਯੋਗ ਹਨ, ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੈਤ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਨਾਮਕ ਪਹਾੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨੌ ਸ਼੍ਵੇਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਬੇਰ ਆਪਣੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਠੰਢਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਵਯ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਦਿਵਯ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਵਯ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਸਫ਼ ਫ਼ਲਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਸਵਚੋਦਾ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮਣਿਭਦ੍ਰਾ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਅਤੇ ਸਵਚੋਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤੱਤ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਲੋਹਿਤਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤਪਦੇ ਹਨ। ਉਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੌਹਿਤਿਆ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਯਕਸ਼ ਮਣਿਧਰ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਤਿੱਖੇ ਤੱਤ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਭ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਯੂ ਨਦੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਵਸੀ, ਪ੍ਰਹੇਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੱਖੇ ਹਵਾਈ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰਾਉਣੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਅਰੁਣਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਾਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਅੰਜਨਾਤਮਕ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।