ਸਾਰੇ ਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਨਿਸ਼ਾਧ ਪਹਾੜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਹਾਵਣਾ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ (32,000) ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੂ ਤੋਂ ਖ਼ਸਤਰਿਆ ਗੁਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਪਾਸਾ ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਕਤਾ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਰੰਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਪ। ਨਿਸ਼ਾਧ ਦਾ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਾਗ ਦੀ ਵਿਆਸ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਅਰਧ ਹਵਨਕੁੰਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੂਜਾ ਅਰਧ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਉਚਾਈ ਦੋ-ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਾੜ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ, ਹਿਮਵਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਸਦੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹਨ। ਹਿਮਵਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਇਹ ਹਰਿਵਰਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾ, ਤੇ ਨੀਲਾ ਤੋਂ ਸਮ੍ਯਕ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਹਿਰਣਮਯ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਕੁਰੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਲੰਬੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਨੀਲਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਅਰਧ ਹਵਨਕੁੰਡ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੀ ਬਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ (32,000) ਯੋਜਨ ਹੈ। ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਆਪਣੀ ਮਾਪ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਕੋਣ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਧੂੰਏ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਸੋਲਾਂ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਲਾਂ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਚੌੜਾਈ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਚੌਕੋਣ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਘੇਰਾ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਮਹਾਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਈ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਰਈਸ਼ਾਪਰਗੰਡਿਕਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤਕ ਬਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੋ ਸੌ (32,000) ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਤੁਮਾਲਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਵਰਗੀ ਲਾਲਿਮਾ ਤੇ ਚਮਕ ਹੈ।