ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਿਮਾਹ੍ਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਤੀ ਸੀ—ਉੱਚ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਯੋਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਤੇਜਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰਦੁਮਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨਨੇਤਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੂਮਾ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂ ਹੋਏ, ਤੇ ਵਿਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪૃਥੁ ਹੋਏ। ਗਯਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਰਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਾਟ ਹੋਏ। ਮਹਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੌਵਨਾ ਹੋਏ। ਵਿਰਜਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਜਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਰਜਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਜਿਦ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਜਯੋਤਿਸ਼ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਹੇਠ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਖੰਡ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੁਗ, ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਸੂਤ ਜੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਿੰਨਾ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸੋ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਛਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਪਟਾਪੂ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਕਲ ਨਾਲ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਨੌ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਚੌਗਿਰਦਾ ਇਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੌ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਸਥਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ ਮਸੁਦ੍ਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਨਿਸ਼ਧ ਪਹਾੜ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬਤੀ-ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸਾ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਦੀ ਖ਼ਾਸ ਖ਼ਸਤਰਿਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ। ਪੱਛਮ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮਧੂਮੱਖੀ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲ ਹੈ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ। ਇਸਦਾ ਰੰਗ ਮੋਰ ਦੇ ਪਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸੋਣੀਲਾ ਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਆਸ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।