ਸੁਜਾਨ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੇਟ ਵਿਚ ਜੋ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਗਨਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਯਾਨਕ ਸੰਵਰਤਕ, ਅਗਨਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਯੁਮਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ-ਵਾਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜੀ ਅੱਗ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਯੁਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਯੁਸ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਗਵਤ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਕਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁੱਖ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਹਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਿਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਕ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ, ਵਸੁਰੰਨਾਦਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਟ—ਜੋ ਰੁਕਮਰਾਟ ਹੈ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਨ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨਵੰਤਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਰੂਪ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਅਗਨਿ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅੱਗਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਅਜੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਏ, ਉਹ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਫਿਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਰਿਤੂ, ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ—ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤ ਸਨ ਜੋ ਯਜਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਸਨ ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਦੇ ਸਨ। ਰਿਤੂ, ਪਿਤਰ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ—ਇਹ ਸਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਭਸ ਅਤੇ ਨਭਸਿਆ, ਜੀਵ, ਅਪੁਦਾਤਦ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ, ਭਯਾਨਕ ਜੀਵ, ਵੀ ਅਪੁਦਾਤਦ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਛੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ—ਮਹੀਨੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਰਿਤੂਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਵਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਲ, ਕਲਾ, ਕਸ਼ਠਾ, ਮੁਹੂਰਤ, ਦਿਨ, ਅਤੇ ਰਾਤ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਰਿਤੂ, ਦੋ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੋ ਅਯਨ—ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ। ਰਿਤੂਆਂ ਨੂੰ ਪਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੇ ਰਿਤੂਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਤੂਆਂ ਤੋਂ, ਸਾਰੇ ਸਥਾਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਮ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।