ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅੱਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਅੱਗ, ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨੇੜੇ-ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਾਸੁਖੀਯਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੰਸੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਭੂ, ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਵੀ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਿਸ਼ਣਿਆ ਵੀ ਹੈ। ਹੋਤ੍ਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਨ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ੰਸਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵਾਭਾਰੀ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਠੀਯਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ। ਅੱਠਵੀਂ, ਸੁਧਿਉ, ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਅਗਨੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਮਾਰਜਾਲੀਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਸੁਨਾਮਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਅੱਗ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਯਜ್ಞ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਉਣਾ ਸੰਵਰਤਕਾ, ਅਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਯੁਮਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ-ਵਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੂਰਜੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਯੁਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਸ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਧੰਨਵਾਨ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੁਖ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਹਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਵਿਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਕਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਸੁਰਭੀ, ਵਸੁਰੰਨਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਿਸ਼ਟਾ—ਜੋ ਰੁਕਮਰਾਟ ਹੈ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ। ਪਿਛਲੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨਾਂ ਸਮੇਤ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਤਵੇਦਾਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਚਮਕਦਾਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਂ, ਰੂਪ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਜੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਏ, ਉਹ ਅੱਗਾਂ ਵੀ, ਅਜੇ ਅਜਨਮੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੁੜ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਰਿਤੂ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ—ਇਹ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਸਨ ਜੋ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਹੜੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਸਨ ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਰਿਤੂ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ—ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਨਭਸ ਅਤੇ ਨਭੱਸਿਆ, ਜਿੰਦੇ ਜੀਵ, ਅਪੁਦਾਤਦ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹੱਸਿਆ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਪੁਦਾਤਦ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ।