ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗਾਥਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਿਆਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਵਲੋਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਦੇ ਦੁਧ ਪੀਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਨਾ ਵਲੋਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦੁਧ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਦਕ੍ਸ਼, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਦੇਵੀ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਵਤਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਵਾਸ ਰਾਹੀਂ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਕਥਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵੀ ਗਾਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਗੁਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਕ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਦ੍ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕਸ਼੍ਵਾਕੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਿਕ ਵਰਣਨ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੋਤਰੀ ਵੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧ, ਅੰਢਕਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਣਿਰਤਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਲੋਂ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਸ਼ੂਰ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਅਸੀਮ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਦੇ ਦਿਵਯ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗਾਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਉਠੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਇੱਕ ਸਤਰੀ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਪ ਨਾਸਕਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਵਾ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਕਾ, ਜਯੰਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਤੇ ਮਹਾਤੀਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਸ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਤੁਰਵਸੁ, ਜੋ ਯਦੁ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤ੍ਰ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਨ। ਵਿਬ੍ਰਰਸ਼ਾ ਦੀ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਹਰਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਤਨੁ ਦੀ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕੁਦਰਤੀ, ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਲੈ-ਅੱਗ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਪ-ਨਾਪ ਯੋਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।